Samen koers bepalen: hoe maatschappelijke samenwerking het minderheidskabinet sterker maakt

Deze transitie vraagt om een nieuwe manier van samenwerken. Te lang hebben we gewerkt in systemen die versnippering in de hand werkten, waar domeinen langs elkaar heen functioneerden. Dat leidde tot inefficiëntie en gemiste kansen. Maar die systemen zijn niet onveranderlijk; ze bieden juist kansen om het anders te doen. Overal ontstaan al initiatieven die laten zien dat we samen meer kunnen bereiken dan alleen. Het kabinet heeft de richting aangegeven, waarop zij met wisselende coalities per dossier koers moet bepalen én vasthouden. De uitdaging is om deze beweging te vertalen naar beleid én begroting, en om de oude gewoontes van versnippering en eigenbelang achter ons te laten.

Samen optrekken voor maatschappelijke oplossingen

De kracht van de samenleving ligt in de diversiteit aan perspectieven en initiatieven. Die kracht is zichtbaar bij bewonersinitiatieven, maatschappelijke organisaties, netwerken en professionals die dagelijks werken aan oplossingen die domeinen overstijgen. Denk aan het Huis van Actief Burgerschap, waar burgers, overheid en organisaties samenwerken aan sociale cohesie, of de Schuldeiserscoalitie, die schuldenproblematiek niet alleen als financieel, maar als maatschappelijk vraagstuk benadert. Of voedselbossen, waar landbouw, natuur en gezondheid samenkomen.

Deze voorbeelden laten zien: als we onze perspectieven verbinden, ontstaan er oplossingen die politieke keuzes concreet en uitvoerbaar maken. Het is als een jazzband: iedereen speelt zijn eigen instrument, maar samen creëren ze harmonie en een krachtig geheel.

Gezondheid staat aan de basis van alles

Gezondheid staat aan de basis alles: wonen, werken, leren, meedoen. Het is de rode draad die bestaanszekerheid, leefomgeving, onderwijs en sociale samenhang verbindt. Een gezonde samenleving is de basis voor welzijn net zo goed als voor een gezonde economie. Dit besef is groeiende in de samenleving. Eind vorig jaar hebben zo’n 60 organisaties het initiatief voor de nationale GezondheidsTop genomen. Daarmee doen zij een oproep aan zowel het kabinet als aan alle maatschappelijke organisaties – van burgerinitiatieven tot woningbouwcorporaties, van waterbedrijven tot verzekeraars – om gezondheid als leidmotief te omarmen en gezamenlijk een gezondheidstransitie te bewerkstelligen.

Wat betekent een keuze in wonen voor gezondheid? Hoe versterken onderwijs, werk en leefomgeving elkaar? Door gezondheid als verbindend perspectief te nemen, kunnen we vruchtbare samenhang creëren tussen en over domeinen heen.

Een gezamenlijke verantwoordelijkheid

Deze beweging vraagt iets van het maatschappelijk middenveld. Door allemaal bij te dragen aan dezelfde gezamenlijke richting, creëren we de grootste meerwaarde voor de maatschappij. Dat betekent ruimte maken voor ontmoeting tussen perspectieven, bereid zijn over de grenzen van het eigen terrein heen te kijken en te accepteren dat samenwerking niet altijd voor iedereen direct winst oplevert.

Een minderheidskabinet biedt een unieke kans om op basis van de richting van het kabinet, samen met de samenleving koers te bepalen. Dat lukt alleen als we als maatschappelijke partijen onze krachten bundelen en gezamenlijk zoeken naar wat ons bindt en versterkt, over sectorale grenzen heen.

Patricia Heijdenrijk, waarnemend voorzitter Federatie voor Gezondheid
Thomas Plochg, directeur Federatie voor Gezondheid